Hartyga, Sibirya’daki minik Türki cumhuriyet Tuva’nın başkenti Kyzyl’dan bir grup. Tuva enteresan bir memleket. Şaşılacak kadar çok rock grubu var. Ve Hartyga en iyilerinden birisi. Türkiye’de de bir hayran kitlesine sahip olan Hartyga, 2003’te kurulmuş. Son yıllarda da yıldızı uluslararası festivallerde ve bütün rock alemlerinde parlıyor.

Ben de bir süredir zevkle dinlediğim bu grupla irtibata geçtim ve Musikimani için bir söyleşi yaptım. Sağolsun Naçın Çoreve beni kırmadı ve sorularımı cevapladı.

İki Turki dil konuşan insan olarak biraz tuhaf bir söyleşi yaptık tabii. Ben soruları İngilizce yolladım. Naçın cevapları Rusça yolladı. Güzel arkadaşım Gennady Nechaev de Türkçeye daha doğrusu Türkiye Türkçesine çevirdi.

İlk konseriniz 9 Mayıs 2003’te sizin üniversitenin bodrumunda olmuş. Nasıldı?
Evet! İlk konser, ani gösterimiz 9 Mayıs’ta oldu. Kyzyl Sanat Okulunun öğrencisiydik. Beraber çaldığımız arkadaşlarla o günkü etkinliğe katılmaya karar verdik. Epey insan vardı. Gösterimizi gelen herkes beğendi. Zaten o konserden sonra tam anlamıyla bir grup oluşturma fikri oluştu. Ve o vakitten beri yavaş yavaş cumhuriyetimizin değişik köşelerinde çalmaya başladık. Hatırga olarak ilk defa 2008 yılında konser verdik. Arayışlarımız yüzünden geciktik. Her birimiz bir miktar kendimizi aramakla meşguldük. Geçen zamanda müzisyenlerde de değişiklikler oldu.

İlk albümünüzün çıkması epey zaman alıyor, 2014’ü buluyor. Bu arada neler yaptınız?
Ben şahsen 2006 ila 2008 yılları arasında askerlik yapıyordum. 2009’dan itibaren yoğun olarak grupla beraber gösterilere katılmaya başladık.

O yıllarda müzikle geçinebiliyor muydunuz?
O zamanlarda müzik vasıtasıyla az kazanıyordum. Kendimi farklı yönlerde denedim. Bir ara asker, sonra hukukçu olmak istedim. Fakat neticede kendi enstrümanım ve müziklerimin yanında kalmayı tercih ettim.

Son yıllarda epey tanındınız. Hayatınız değişti mi?
Meşhur olduğumu özellikle hissetmiyorum. Günlük hayatımda pek bir şey değişmedi yani. Beni yakından tanıyan herkes böyle bilir, böyle söyler.

Doğada çekilmiş çok sayıda fotoğrafınızı gördüm. Aranız iyi belli ki. Tarım da yapar mısınız?
Doğayı çok severim. Çocukken zamanımın çoğunu dağlarda koyunlara çobanlık yaparak geçirdim. Babamla Yenisey nehrine balık avına gitmeye bayılırdım. Zaman zaman ava giderdik. Babam bana doğaya saygı duymayı öğretti. Doğaya cömert olduğu için saygı duyuyorum.

Naçın Çoreve

Tarım ailemizde her zaman birinci sırada olmuştur. Bizi besleyen toprağımıza saygı duyarız.

Tuva dili Türkî bir dil. Kyzyl da Türkiye Türkçesinde de aynı anlam ve söylenişte: Kızıl. Türkçe duyunca bir şeyler anlıyor musunuz?
Evet Tuva dilinin Türk dillerinden birisi olduğunu biliyorum. Ayrıca birçok ortak kelimelerin olduğunu da biliyorum. En kolay bir Altaylıyı anlarım. Geriye kalan halkaları biraz daha zor.

Türkiye’ye hiç gittiniz mi?
Türkiye’ye bir kere bile gitmedim. Ama gitmeyi çok isterim. Türkiye en kadim ülkelerden biridir. Çok zengin bir kültüre sahiptir. Ülkeniz bir çok Avrasya ve Dünya devletlerin kültürlerinin gidişatını etkiledi.

Türk müziği hakkında ne biliyorsunuz?
Türk müziğinin çok zengin ve çok çeşitli olduğunu biliyorum. Ayrıca çok değişik müzik enstrümanlarınız var. Hem Türk hem de Tuva müziği aranjman ve armoni olarak hem uzayıp giden hem ritmik hem de derin olabiliyor. “Altın Gün” grubunuzu bilirim.

Tuva’da hayat nasıldır?
Tuva’da hayat Yenesey nehri gibi sakindir.

Müziğinize psychedelic ethno rock müzik diyor musunuz?
Demiyoruz. Evet, müziğimizde psychodelik kısımlar oluyor. Ama bu daha çok müziğin içine dalma, yerleştirme olarak kabul edilebilir.

Kızıl’daki rock hayatı nasıl?
Kızıldaki yaşam cumhuriyetin tümünde olduğu gibi sakindir. Fakat buna rağmen rock müziği bizde canlıdır. Rusya şehirlerinin çoğunda rock külüpleri kapanırken biz bir tane açmış olduk. Tuva Rock Külübümüz var.

Sizi hangi müzisyenler etkiledi? Siz kimleri etkilediniz?
Beni etkileyen bir çok müzisiyen ve grup oldu. Fakat benim müziğim kimi etkilebildiğini bilemem. Özellikle doğamız ve kültürümüzün müziğimiz üzerine çok şiddetli bir etki yaptığını söyleyebilirim.

Şamanizm?
Tuva’da Şamanizm kendimizin ayrılmaz bir parçasıdır. Grubumuzun her üyesinin sülalesinde şamanlar vardır. Sanırım Şamanizm müziğimizin içinde vardır.

Sesinizi nasıl öyle bozabiliyor, eğip bükebiliyorsunuz? Efekt kullanıyor musunuz?
Sesimi elimden geldiği gibi yönetiyorum. Boğazdan şarkı söyleme kültürümüzün kadim söyleme türüdür ve eşsizdir. Hiç bir şeyle karşılaştırılamaz. Herhangi bir efekt kullanmam. Bütünüyle doğaldır!

Teşekkür ederim.

Not: Hartyga dinlemediyseniz ve dinlemek isterseniz (-ki bunu kendinizden esirgemeyin). YouTube’dan Spotify’a neredeyse bütün ortamlardan erişebilirsiniz.